«Γλώσσα λανθάνουσα, τ’ αληθή λέγει», έλεγαν οι αρχαίοι και –πολύ μπροστά για την εποχή τους– εννοούσαν αυτό που στη θεωρία της ψυχανάλυσης αποκαλείται φροϋδική ολίσθηση.Το φροϋδικό ολίσθημα είναι ο μεγαλύτερος φόβος κάθε ανθρώπου που πρόκειται να μιλήσει δημόσια. Και υπάρχουν κατά καιρούς διάφορα παραδείγματα σημαντικών προσώπων, ακόμα και ηγετών χωρών, που έχουν «υποπέσει» άθελά τους σε τέτοια λά…
«Γλώσσα λανθάνουσα, τ’ αληθή λέγει», έλεγαν οι αρχαίοι και –πολύ μπροστά για την εποχή τους– εννοούσαν αυτό που στη θεωρία της ψυχανάλυσης αποκαλείται φροϋδική ολίσθηση.
Το φροϋδικό ολίσθημα είναι ο μεγαλύτερος φόβος κάθε ανθρώπου που πρόκειται να μιλήσει δημόσια. Και υπάρχουν κατά καιρούς διάφορα παραδείγματα σημαντικών προσώπων, ακόμα και ηγετών χωρών, που έχουν «υποπέσει» άθελά τους σε τέτοια λάθη.
Η σημασία και η προέλευση της φράσης
Η φράση «γλώσσα λανθάνουσα, τ’ αληθή λέγει» σημαίνει ότι η αλήθεια λέγεται συχνά κατά λάθος ή όταν η γλώσσα “ξεφεύγει”, δηλαδή όταν κάποιος λέει αυτό που πραγματικά σκέφτεται χωρίς να το θέλει. Ο όρος «λανθάνουσα» αναφέρεται στο σφάλμα ή την παράλειψη, υποδηλώνοντας ότι η αλήθεια εκφράζεται ακούσια.
Στο βιβλίο του Τα αστεία και η σχέση τους με το ασυνείδητο ο Φρόιντ εξηγεί τι κρύβεται πίσω από πολλά αστεία που αφορούν θέματα σeξουαλικότητας, έθνους, οικογενειακών σχέσεων και θρησκείας. Ακριβώς επειδή ξυπνούν ισχυρά συναισθήματα, αλλά δεν μπορούν να εκφραστούν στην κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά, βρίσκουν διέξοδο με τη μορφή των αστείων, που είναι κοινωνικά αποδεκτά.
Τι ακριβώς συμβαίνει με τα λάθη που κάνουμε μιλώντας;
Υπάρχουν πολλά πράγματα που θέλουμε να πούμε, τα οποία όμως θα ήταν καταστροφικά ή θα πλήγωναν, και άλλα που έχουμε απωθήσει και θάψει στο ασυνείδητο και τα οποία μάς αποκαλύπτονται χωρίς να το θέλουμε, μέσα από τα λάθη που κάνουμε μιλώντας αυθορμήτως.
Σύμφωνα με την ψυχανάλυση, αυτά τα ολισθήματα εντοπίζονται στις ασυνείδητες ορμές και μπορεί να είναι:
- κάτι που κάποιος πραγματικά θέλει να πει, αλλά αισθάνεται ότι δεν είναι σε θέση να εκφράσει,
- απραγματοποίητα συναισθήματα που δεν έχουν ακόμη εισέλθει στη σφαίρα της συνειδητής σκέψης.
Έτσι, τα λεκτικά μας λάθη μπορεί να ξεσκεπάζουν απαγορευμένες ή καταπιεσμένες επιθυμίες, οι οποίες είχαν απωθηθεί μέχρι τότε στο ασυνείδητο. Τα λεκτικά λάθη, σύμφωνα με τον Φρόιντ και το βιβλίο του Η ψυχοπαθολογία της καθημερινής ζωής, είναι σημαντικά κομμάτια ενός παζλ που αφορά το σύνολο της προσωπικότητάς μας και μπορούν να μας αποκαλύψουν σημαντικά πράγματα.
Δείτε και αυτά