Με αφορμή τον σεισμό που σημειώθηκε το βράδυ της Δευτέρας (8/9) στην Εύβοια, θα δούμε μαζί γιατί γίνονται οι σεισμοί. Αυτά τα τρομακτικά φαινόμενα που μπορούν να αλλάξουν ένα τοπίο μέσα σε δευτερόλεπτα, αποτελούν μέρος της δυναμικής φύσης του πλανήτη μας. Αν και συχνά τους αντιλαμβανόμαστε ως καταστροφές, στην ουσία είναι εκδηλώσεις της συνεχούς γεωλογικής δραστηριότητας που συμβαίνει κάτω από τα …
Με αφορμή τον σεισμό που σημειώθηκε το βράδυ της Δευτέρας (8/9) στην Εύβοια, θα δούμε μαζί γιατί γίνονται οι σεισμοί. Αυτά τα τρομακτικά φαινόμενα που μπορούν να αλλάξουν ένα τοπίο μέσα σε δευτερόλεπτα, αποτελούν μέρος της δυναμικής φύσης του πλανήτη μας. Αν και συχνά τους αντιλαμβανόμαστε ως καταστροφές, στην ουσία είναι εκδηλώσεις της συνεχούς γεωλογικής δραστηριότητας που συμβαίνει κάτω από τα πόδια μας. Τι ακριβώς τους προκαλεί και τι συμβαίνει στα έγκατα της Γης;
Η θεωρία των τεκτονικών πλακών: Ο κύριος ένοχος
Η κύρια αιτία των περισσότερων σεισμών είναι η θεωρία των τεκτονικών πλακών. Η εξωτερική στιβάδα της Γης, η λιθόσφαιρα, δεν είναι ένα ενιαίο και συμπαγές κομμάτι, αλλά χωρίζεται σε τεράστιες, άκαμπτες πλάκες – τις τεκτονικές πλάκες. Αυτές οι πλάκες επιπλέουν πάνω στον ημίρρευστο μανδύα της Γης και κινούνται συνεχώς, αν και με πολύ αργούς ρυθμούς (λίγα εκατοστά το χρόνο).
Το μυστήριο των δονήσεων: Γιατί ξυπνάει η Γη και μας ταρακουνά;
Η κίνηση αυτών των πλακών είναι αποτέλεσμα των ρευμάτων μεταφοράς θερμότητας στο εσωτερικό της Γης. Καθώς αυτές οι πλάκες κινούνται, μπορούν να:
- Συγκρούονται: Όταν δύο πλάκες συγκρούονται, η μία μπορεί να βυθιστεί κάτω από την άλλη (ζώνες καταβύθισης) ή να δημιουργήσουν οροσειρές. Αυτές οι ζώνες είναι ιδιαίτερα σεισμογενείς.
- Απομακρύνονται: Όταν δύο πλάκες απομακρύνονται, δημιουργούνται ρήγματα και νέα υλικά ανεβαίνουν από το εσωτερικό της Γης.
- Ολισθαίνουν η μία δίπλα στην άλλη: Όταν οι πλάκες κινούνται παράλληλα, αλλά σε αντίθετες κατευθύνσεις, οι τριβές που αναπτύσσονται είναι τεράστιες.
Στα όρια αυτών των πλακών, όπου έρχονται σε επαφή, αναπτύσσονται τεράστιες δυνάμεις και τάσεις. Οι πλάκες δεν ολισθαίνουν πάντα ομαλά. Συχνά, «κλειδώνουν» μεταξύ τους λόγω τριβών, με αποτέλεσμα η ενέργεια να συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου.
Όταν η συσσωρευμένη ενέργεια ξεπεράσει την αντοχή των πετρωμάτων, αυτά σπάνε απότομα. Αυτή η απότομη ρήξη και η επακόλουθη απελευθέρωση της συσσωρευμένης ενέργειας προκαλεί τα σεισμικά κύματα που διαδίδονται μέσα στη Γη και γίνονται αντιληπτά στην επιφάνεια ως σεισμός. Το σημείο όπου συμβαίνει η ρήξη κάτω από την επιφάνεια της Γης ονομάζεται υπόκεντρο, ενώ το σημείο στην επιφάνεια ακριβώς πάνω από το υπόκεντρο ονομάζεται επίκεντρο.
Εκτός από τους τεκτονικούς σεισμούς, υπάρχουν και άλλες, λιγότερο συχνές, αιτίες:
- Ηφαιστειακοί σεισμοί: Προκαλούνται από την κίνηση του μάγματος κάτω από τα ηφαίστεια.
- Καταρρευσιγενείς σεισμοί: Συμβαίνουν λόγω της κατάρρευσης οροφών σπηλαίων ή υπόγειων στοών, συνήθως μικρής έντασης.
- Ανθρωπογενείς σεισμοί: Προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως μεγάλες εκρήξεις, η πλήρωση μεγάλων φραγμάτων ή η εξόρυξη υδρογονανθράκων.
Συνολικά, οι σεισμοί είναι μια υπενθύμιση ότι ζούμε σε έναν δυναμικό πλανήτη, όπου οι τεράστιες γεωλογικές δυνάμεις είναι συνεχώς εν δράσει, διαμορφώνοντας το ανάγλυφο της Γης και επηρεάζοντας τη ζωή μας.
Δείτε και αυτά